Trump’s diepe buiging naar Israel

De erkenning door Trump van Jeruzalem als hoofdstad van Israel ontmoet in de media vooral praktische en tactische argumenten. Trump loopt door de porseleinkast van de diplomatie. Hij neemt een voorschot op de uitkomst van vredesbesprekingen tussen Israel en de Palestijnen. Hij provoceert geweld in het Midden-Oosten en daarbuiten.

Allemaal waar. Maar wij moeten de kernzaak niet vergeten. De plechtige erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israel is een beloning voor en legitimering van een decennia-oude Israelische politiek jegens Jeruzalem. Deze is gericht op het behoud van Jeruzalem als ‘eeuwige’ hoofdstad van Israel en gaat in tegen de ontwikkeling van Oost-Jeruzalem als centrum van een toekomstige staat Palestina.

Waar hebben wij het precies over wanneer wij spreken over ‘Jeruzalem’? Van 1948 tot de Juni-Oorlog van 1967 was de stad verdeeld in een Israelisch westelijk deel en een Arabisch oostelijk deel onder controle van Jordanië. Tijdens de oorlog van 1967 veroverde Israel het oostelijk deel, inclusief de heilige plaatsen in de oude Arabische stad.

Het is niet zo bekend dat Israel direct na 1967 de grenzen van Jeruzalem enorm uitbreidde. Waar het landoppervlak van de gemeente Oost-Jeruzalem voor 1967 6,4 km² was, werd het oostelijk gedeelte van de stad uitgebreid naar 70 km², dus meer dan tien maal zoveel. Daartoe werd grondgebied van 28 Palestijnse dorpen gelegen op de Westelijke Jordaanoever ingenomen. In strijd met het internationaal recht werd het uitgebreide Oost-Jeruzalem door Israel geannexeerd en het Israelisch rechtssysteem geïmporteerd. Nieuwe joodse wijken werden gebouwd om de demografische verhouding tussen Palestijnen en joden in Oost-Jeruzalem te veranderen ten gunste van de joodse bevolking.

Op het moment wonen meer dan 200.000 joodse inwoners van Jeruzalem in die nieuwe wijken op de Westelijke Jordaanoever. Het gaat hier feitelijk om kolonisten in illegale nederzettingen.

Niet alleen heeft Israel hard gewerkt om Jeruzalem tot een in meerderheid Joodse hoofdstad van Israel te maken. Daarnaast wil het voorkomen dat (Oost-)Jeruzalem de hoofdstad van Palestina wordt. Ook dat legitimeert Trump met zijn verklaring.

Palestijnen in Oost-Jeruzalem zijn tweede- of derderangs burgers. Daar zijn Israelische mensenrechtenorganisaties en journalisten, evenals rapporten van de EU en VN het over eens. Ze hebben gedocumenteerd dat waar Palestijnen in Oost-Jeruzalem 40 procent van de bevolking van de stad uitmaken, maar 10 procent van het gemeentebudget naar Palestijnse wijken gaat. Er is structurele discriminatie bij de verdeling van huisvestings- en ontwikkelingsmogelijkheden.

De zogenaamde Afscheidingsmuur scheidt Palestijnse wijken in Oost-Jeruzalem van elkaar en maakt het normale leven in de buurt onmogelijk. Er is een tekort aan scholen zowel als onderwijsmiddelen in Palestijns Oost-Jeruzalem. Palestijnen hebben vaak grote moeite om hun verblijfsvergunning te behouden en vertrekken dan uit wanhoop naar elders op de Westelijke Jordaanoever.

Omgekeerd ondervinden Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever grote problemen om naar Jeruzalem te reizen. Zij zijn afhankelijk van een arbitrair, complex en onmenselijk vergunningenstelsel, gecontroleerd door een militair bestuur.

Zo wordt Oost-Jeruzalem van het Palestijnse achterland van de rest van de Westelijke Jordaanoever gescheiden. Jeruzalem als centrum van de Westelijke Jordaanoever of breder van Palestina bestaat nog maar nauwelijks.

Er is een korte passage in Trumps verklaring die stelt dat de soevereine grenzen van Jeruzalem niet vastliggen maar gedurende toekomstige onderhandelingen tussen Israel en de Palestijnen zullen worden bepaald. Trump gaf echter gelijk aan dat beide partijen daarmee moeten instemmen. Dat geeft Israel als verreweg de machtigste partij de vrije hand om welke oplossing dan ook tegen te houden, zonder inachtneming van het internationaal recht.

Het bevorderen van Jeruzalem als ‘verenigde’ hoofdstad van Israel en het tegengaan van Oost-Jeruzalem als centrum van Palestina zijn twee kanten van dezelfde medaille. Niet alleen gebeurde dit al lange tijd met bestaande grootschalige financiële steun van de Amerikaanse regering. Nu gebeurt het ook met diens openlijke legitimering.

Toine van Teeffelen

Bethlehem, Palestina            7 december 2017

Bureau Buitenland VPRO interviewde 11 december twee Palestijnen: Dina Zbidat en Mouin Rabbani over de houding van de Palestijnen ten aanzien van de bezetting (15 min)